Gĩtaa

Othello (rwomotho) na Iago (kworĩo) kuuma Othello ya William Shakespeare. Ũrirũ wa macakaya ũcio ũrĩa ũrehaga thĩna mũnene mũno nĩ ũndũ wa kĩrĩra kĩrĩa Iago aheaga Othello arĩ gĩtaa na wĩhokeku mũũru.

Gĩtaa (Kĩlatini: 'mala fides' Kĩcũmarĩ: 'qumayo') nĩ mũthemba wa maheeni marĩa marathiĩ na mbere na kũingĩha na njĩra ya kũhĩtithia kana kũgeria kũmemeia kĩthithi kĩmwe na meciria mamwe rĩrĩa marĩa marekwo nĩ ta marathĩkĩrĩtio nĩ mangĩ. Nĩ ĩkuruhanagio na ũhinga, ũagararia kĩrĩkanĩro, kũhĩtĩrio, na kanua monjore. No kũhũthĩrũo kũheenia arĩa angĩ na njĩra ya kwĩyendera kana kwĩheenia.

Ngerekano imwe cia gĩtaa nĩ ta: mbirarũ iria ihiũragia bendera njerũ na thutha mũtheri kũratha mĩcinga rĩrĩa thũ yao ĩkuhĩrĩria gũkuua mĩgwate (thoma ũhinga); mũrũgamĩrĩri wa gatũndũ ũrĩa arĩkanagĩraga na aruti a wĩra a kĩama na atarĩ na muoroto wa kũhingia; mũrori wa watho ũrĩa aratetera mwahũ wa watho ũrĩa aramenya atĩ nĩ wa maheeni; na mũmbũkĩ ũrĩa ũhũthagĩra rũthiomi na meciria marĩa mena kĩruru nĩ getha aharũre akugie waara angogi.

Ibuku-inĩ rĩake rĩa L'Être et le néant : Essai d'ontologie phénoménologique (1943), mũciirithia wa maũndũ ma ŨgoJean-Paul Sartre, aatarĩirie gĩtaa ũhoro wa wĩtĩkio mũru (Fr. mauvaise foi) ta itanya rĩa mũndũ kwĩehuta na ũhoro wa ma kuuma kũrĩ we mwene. Nĩ gũkorũo "mũndũ ũrĩa ũheenagio na ũrĩa ũheenanagia nĩ mũndũ ũmwe, na ũguo nĩ kuuga atĩ no mũhaka ngorwo njũĩ ũhoro wa ma niĩ ndĩ mũheenania, o na gũtuĩka [maũndũ ma ma] nĩ mahithĩtwo ndĩ mũheenie"; na kwoguo, gĩtaa-inĩ "no mũhaka menye ma ĩyo na njĩra njega nĩguo ndĩmĩhithagie na njĩra njega makĩria, na ti hĩndĩ ya matĩna merĩ ngũrani".[the]

Jean-Paul Sartre na Simone de Beauvoir nĩ maacokire makĩambĩrĩria gũkuũrĩra meciria megiĩ mbũgĩ ya gĩtaa

Thĩinĩ wa gĩthomo kĩa mbũgĩ cia andũ, nongorio ya gĩtaa matacũkia-inĩ ma mũndũ nĩ magũcũngĩrĩria ngeko na kwĩrira.

Athomi a maũndũ ma meciria nĩ moririe itemi rĩa gĩtaa harĩ athomi a mbũgĩ arĩa maroraga na magatuĩra ũhũngi mahũri na njĩra ya ũtoi, rĩrĩa mamenyaga atĩ nĩ mahĩtia, ta kwa ngerekano, Nyayo Torture Chambers kana kambĩ-inĩ ya Guantanamo.