Mũmbi(Nnebuisi )

Mũmbi ('Nnebuisi' na rũthiomi rwa Igbo )nĩ nyina wa Mũndũ a Gĩkũyũ. Kiugo Mũmbi no kĩtaũrũo ta mũũmbi, "mũndũ ũrĩa ũrũmbũyagia / atabanagia ũmbi / ũrehaga kĩndũ kĩerũa". We na Gĩkũyũ nĩ maahikanirie, na o eerĩ nĩo maatuĩkaga maithe ma andũ othe a Agĩkũyũ. Rũgano rwa Gĩkũyũ na Mũmbi nĩ rwandĩkĩtwo nĩ andĩki a Gĩkũyũ a mĩthemba mĩingĩ na rũgano rwao; amwe nĩ Ngũgĩ wa Thiong'o, Jomo Kenyatta, mũtongoria wa mbere wa Kĩrĩnyaga, Louis Leakey na mwandĩki wa Gĩkũyũ Gakaara wa Wanjaũ o ho mwandĩki ũngĩ wa Gĩkũyũ wĩtagwo Mathew Njoroge Kabetũ gatagatĩ na andũ angĩ aingĩ. Rĩĩtwa Mumbi rĩumanĩte na rĩtwa rĩa Kĩbanũndũ KŨMBA o mũri ũrĩa ũtũnengerete kiugo ŨMBA.

Kĩhumo

Rũgano rwa kĩhumo kĩa Agĩkũyũ na Mũmbi rĩnatugwo ibuku-inĩ rĩa Ngũgi wa Thiong'o; Kenda Mũiyũrũ:

Ngai (Mwenenyaga, Mũrũngũ kana Mũgai - Mũgayani/Mũheani) nĩombire Gĩkũyũ na Mumbi, arĩa maambĩrĩirie rũrĩrĩ rwa Gikuyu. Rũrĩrĩ rũrĩtagwo Gĩkũyũ nĩ mũthuri wa bũrũri [A-Gĩkũyũ] no nĩ ũndũ wa gĩtĩo nĩ rwĩtaga (Nyumba ya Mumbi).

Mahũthĩra mangĩ

Nyabara wa Kaunti ya Kirinyaga Anne Waiguru anananio ta 'Mũmbi'

O ho Mũmbi nĩ rĩtwa rĩa mũndũ wa nja wa Gĩkũyũ.

St. Joseph the Worker Mumbi Catholic Church nĩ Kanitha ĩkoragwo Mũrang'a.