Maramata

Maramata ĩrĩ bũrũri wa Espanyora kũrĩa ĩtagwo (kihikihi)

Maramata (Desmodium) nĩ mũthemba wa mĩmeraya mũciĩ wa magendo ma Fabaceae, na kĩngeretha ĩtagwo tick-trefoil, tick clover, hitch hikers kana beggar lice. Nĩ kũrĩ mĩthemba mĩingĩ na mĩhaka ya mũthemba na nĩ thegeu mũno i kuuma Quebec nginya rũgongo rwa Argentina thĩinĩ wa Amerika, rũgongo na mwena wa gũthini wa Abĩrika, mwena wa gũthinĩ wa Arabian Peninsula, Myanmar na Thailand, New Guinea, na rũgongo wa Australia na mwena wa irathĩro.

Desmodium intortum

Ũhũthĩri

Mĩhĩrĩga mĩingĩ ya maramata ĩhũthagĩragwo kũembembia bũthĩ wa ũrĩmi 'Desmodium heterocarpon (Rĩu nĩ Grona heterocarpos), Desmodium intortum, na Desmodium uncinatum nĩ ciarutwo mĩgũnda-inĩ ya mũtu ya mĩtama na mbembe kũhukia ria wa (Striga asiatica) na (S. hermonthica) na ndoba cia Chilo partellus.

Mũtheo wa thĩrĩga ya mbirũirũ ĩgethagwo kuuma Desmodium incanum.

Ningĩ nyingĩ marutaga mahuti meega ma kũrĩithia nyamũ ta mbũri, ng'ombe, ng'ondu, ngũkũ, na mbũri.